Historia Szybu

Kopalnia „Szombierki” („Hohenzollern”) powstała w 1870 roku z połączenia pól górniczych Hohenzollern, Kleine, Comtesse i Elinor. Należała do Joanny Schaffgotsch, następnie do spółki Graflich Schaffgotsche Werke. W latach 1870 – 1873 zbudowano szyby: odwadniający „Hohenzollern” („Ewa”) i wydobywczy „Kaiser Wilhelm” („Krystyna”). W 1873 roku kopalnia rozpoczęła wydobycie. Urobek ciągnięto na górę przy użyciu bębnowej maszyny wyciągowej o mocy 180 KM. W pierwszym roku swojego istnienia kopalnia wydobyła 4627 ton węgla.

Uroczyste oddanie do użytku pierwszych szybów nastąpiło 8 lipca 1873 roku w obecności hrabiostwa von Schaffgotsch i licznego grona znaczących osobistości na Śląsku. W pierwszym roku kopalni zatrudniała 174 robotników i 6 kobiet. Z końcem XIX wieku zatrudnienie przekroczyło 1200 osób, a dzienne wydobycie 1400 ton węgla.

W pierwszych latach XX wieku pogłębiono szyb „Krystyna” do poziomu 250 metrów, a w jego przedziale zachodnim rozpoczęto ciągnienie urobku z tego poziomu. W 1906 roku przekazano do eksploatacji przedział wschodni tego szybu również do poziomu 250 metrów. W 1908 roku przedłużono do tego poziomu również dwa inne szyby: podsadzkowy „Jadwiga” oraz „Janina”. W latach 1917 – 1920 szyb „Krystyna” pogłębiono do nowego poziomu 340 metrów i na tym poziomie rozpoczęto drążenie przekopów udostępniających. W 1913 roku zlikwidowano pracę koni na dole.

Charakterystyczna dla tej kopalni wieża szybowa szybu „Krystyna” została oddana do użytku w 1929 roku. Na szybie tym w 1933 roku zainstalowano największą w Europie maszynę wyciągową, której moc wynosiła 3264 KM. Była ona przeznaczona do ciągnięcia urobku z nowego poziomu 510 metrów.

Po II wojnie światowej kopalnia początkowo znajdowała się pod zarządem radzieckiej komendantury wojskowej. W dniu 1 marca 1945 roku wznowiono wydobycie. Było ono niewielkie ze względu na brak załogi, a szczególnie odpowiednich fachowców. Dopiero 14 kwietnia 1945 roku kopalnię przejęły polskie władze. W tym też roku kopalnia zmieniła swoją nazwę z dotychczasowej „Hohenzollern” na „Szombierki” od nazwy przyszłej dzielnicy Bytomia, w której funkcjonowała. W latach 1945 – 1957 należała do Rudzkiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego, a po likwidacji RZPW z dniem 1 kwietnia 1957 roku została włączona w struktury Bytomskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego.

- do 1880 roku szybami „Krystyna” i „Ewa” udostępniono następujące pokłady:

„Florentyna” na głębokości 104 m,
„Maria” na głębokości 154 m,
„Waleska” na głębokości 171 m,

- pogłębiony do poziomu 250 m przedział wschodni szybu „Krystyna” przekazano do użytku 1 września 1906 roku. Przedział ten wyposażono w parową maszynę wyciągową z klatkami dwupiętrowymi po 2 wozy każdy, zapychanymi z dwu pomostów. Maksymalnie wyciągano 123 tony węgla na godzinę,

- w 1909 roku ukończono obudowę stalową szybu „Krystyna” na odcinku pomiędzy poziomem 180 m a 250 m.

- w 1917 roku rozpoczęto zgłębianie szybu „Krystyna” z poziomu 250 m i na głębokości 272,4 m natrafiono na pokład „Pelagia” o grubości 2 m z 0,25 m przerostem łupku. Na głębokości 294,4 m natrafiono na pokład „Heinitz” (507) o grubości 4 m. Na głębokości 310, 75 m natrafiono na strop pokładu (510) „Pochhammer”,

- w 1919 roku przebudowano szyb „Krystyna” z prowadzenia bocznego na czołowe,

- w 1920 roku obmurowano podszybie szybu „Krystyna” na poziomie 340 m i rozpoczęto drążenie przekopu północnego,

- przewietrzenie kopalni „Szombierki” do 1896 roku odbywało się w sposób naturalny. Szyby wydechowe „Krystyna” (poziom 180 m) i „Teresa” (poziom 250 m) wymuszały ruch powietrza ciepłem zainstalowanych w szybach rurociągów grzewczych,

- w roku 1947 zmieniono wentylację z tłoczącej na ssącą. Szybami wdechowymi były „Krystyna” i „Ewa”.Szybami wydechowymi były: „Jadwiga”, „Janina” i „Teresa”.

Góra Stanisław, Bytomska Spółka Restrukturyzacji Kopalń, Bytom 2004
Larisch Józef, Szombierki zarys rozwoju dzielnicy, [b.m.w.] [1989]
Soja Józef, 120 lat kopalni „Szombierki: monografia, [Bytom], [b.r.w.]